Quy Định Mang Thuốc Từ Việt Nam Sang Nhật Bản – Loại Cấm Và Số Lượng Tối Đa

Nhiều người Việt khi chuẩn bị sang Nhật – dù là du học, đi làm hay đi du lịch – thường có thói quen mang theo thuốc từ nhà cho tiện. Tuy nhiên, Nhật Bản có hệ thống luật kiểm soát dược phẩm và ma túy cực kỳ nghiêm ngặt, thuộc hàng chặt chẽ nhất thế giới. Những loại thuốc hoàn toàn hợp pháp và được bán tự do tại các nhà thuốc Việt Nam có thể bị coi là hàng cấm hoặc chất kiểm soát tại Nhật Bản.

Hậu quả của việc vô tình mang thuốc bị cấm vào Nhật không hề nhẹ: từ bị tịch thu tại sân bay, phạt tiền nặng, cho đến bị bắt giữ và truy tố theo luật hình sự. Bài viết này tổng hợp đầy đủ các quy định bạn cần biết dựa trên thông tin chính thức từ Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản (MHLW) và Cục Hải quan Nhật Bản.

Dù bạn chỉ mang vài viên thuốc cảm hay một hộp thuốc ngủ nhỏ, việc nắm rõ quy định trước khi đến Nhật là điều bắt buộc và không thể bỏ qua.

1. Tại Sao Nhật Bản Kiểm Soát Thuốc Nhập Cảnh Gắt Gao?

Nhật Bản áp dụng Luật Kiểm soát Ma túy và Hướng thần (麻薬及び向精神薬取締法), Luật Kiểm soát Kích thích tố (覚醒剤取締法) và Luật Dược phẩm và Thiết bị y tế (薬機法) với mức xử phạt rất nghiêm. Nhật lo ngại các chất có thể bị lạm dụng để sản xuất ma túy tổng hợp hoặc gây nghiện.

Cụ thể, pseudoephedrine – hoạt chất phổ biến trong rất nhiều thuốc cảm cúm ở Việt Nam – là tiền chất trực tiếp để điều chế methamphetamine (ma túy đá). Codeine, diazepam, zolpidem... đều bị kiểm soát chặt. Hải quan Nhật được trao quyền tịch thu và truy tố ngay tại cửa khẩu nếu phát hiện vi phạm.

2. Thuốc Hoàn Toàn Bị Cấm Mang Vào Nhật Bản

Dưới đây là các nhóm thuốc bị cấm tuyệt đối, không thể mang vào Nhật dù có đơn thuốc hay giấy phép, vì chúng bị coi là chất ma túy/kích thích tố theo luật Nhật:

2.1. Thuốc Cảm Cúm Chứa Pseudoephedrine

Pseudoephedrine là tiền chất điều chế methamphetamine, bị xếp vào nhóm 覚醒剤原料 (Kakuseizai Genryō) – nguyên liệu kích thích tố – theo luật Nhật. Các thuốc phổ biến tại Việt Nam có chứa pseudoephedrine bao gồm:

• Coldacmin, Coldacmin Flu – thuốc cảm cúm rất phổ biến
• Rhinathiol Compound – thuốc ho có chứa pseudoephedrine
• Decolgen Forte – thuốc cảm thông dụng
• Tiffy, Pamin – một số phiên bản có pseudoephedrine
• Các thuốc thông mũi dạng uống (nasal decongestant) nói chung

2.2. Thuốc Giảm Cân Và Kích Thích Thần Kinh Trung Ương

Các thuốc điều trị ADHD và giảm cân phổ biến ở phương Tây nhưng bị cấm hoàn toàn tại Nhật:

• Adderall (amphetamine) – thuốc ADHD, bị cấm tuyệt đối
• Vyvanse (lisdexamfetamine) – thuốc ADHD/giảm cân, bị cấm tuyệt đối
• Dexedrine (dextroamphetamine) – bị cấm tuyệt đối
• Các thuốc giảm cân chứa amphetamine hoặc phentermine

2.3. Thuốc Ngủ Và An Thần Vượt Ngưỡng Codeine

Codeine được phép mang vào Nhật ở liều thấp trong thuốc kê đơn, nhưng các chế phẩm có hàm lượng codeine cao (trên 1mg/mL hoặc dùng đơn độc) thuộc nhóm kiểm soát chặt và cần có Yunyu Kakunin-sho. Morphine và các opioid mạnh hơn bị cấm hoàn toàn nếu không có quy trình nhập khẩu đặc biệt.

3. Thuốc Cần Xin Giấy Phép Trước (Yunyu Kakunin-sho)

Một số thuốc không bị cấm hoàn toàn nhưng thuộc nhóm thuốc hướng thần hoặc gây nghiện (向精神薬・麻薬), bắt buộc phải có giấy xác nhận nhập khẩu Yunyu Kakunin-sho (輸入確認書) do Bộ Y tế Nhật cấp trước khi nhập cảnh. Các loại thuốc điển hình gồm:

4. Số Lượng Thuốc Được Mang Không Cần Giấy Phép

Đối với thuốc thông thường không thuộc nhóm kiểm soát, Nhật Bản cho phép mang vào theo giới hạn sau:

5. Cách Xin Giấy Phép Yunyu Kakunin-sho (輸入確認書)

Yunyu Kakunin-sho (輸入確認書) là giấy xác nhận nhập khẩu thuốc cá nhân, do Văn phòng khu vực của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản (MHLW) cấp. Đây là điều kiện bắt buộc để mang các thuốc thuộc nhóm hướng thần/gây nghiện vào Nhật.

Các bước xin Yunyu Kakunin-sho:

1. Xác định loại thuốc: Kiểm tra thuốc của bạn có thuộc danh sách hướng thần/gây nghiện theo luật Nhật không. Tra cứu tại trang MHLW chính thức.
2. Chuẩn bị hồ sơ:
   • Đơn xin Yunyu Kakunin-sho (tải mẫu từ website MHLW)
   • Đơn thuốc gốc của bác sĩ (có chữ ký và đóng dấu)
   • Bản dịch tiếng Nhật hoặc tiếng Anh của đơn thuốc
   • Thông tin về hành trình: ngày nhập cảnh, cửa khẩu, thời gian lưu trú
   • Danh sách chi tiết thuốc: tên hoạt chất, hàm lượng, số lượng
3. Nộp hồ sơ: Gửi email hoặc fax đến Văn phòng khu vực MHLW (Regional Bureau of Health and Welfare) gần cửa khẩu bạn sẽ nhập cảnh. Ví dụ: nhập cảnh qua Narita/Haneda thì nộp cho Kanto-Shin'etsu Regional Bureau.
4. Thời hạn nộp: Nộp trước ít nhất 2 tuần (tốt nhất 3-4 tuần) trước ngày nhập cảnh để đảm bảo kịp nhận giấy.
5. Mang theo giấy phép: In Yunyu Kakunin-sho và mang cùng với thuốc, đơn thuốc gốc khi nhập cảnh. Xuất trình cho hải quan khi được yêu cầu.

6. Danh Sách Thuốc Phổ Biến Việt Nam Bị Hạn Chế Tại Nhật

Dưới đây là bảng tóm tắt các loại thuốc thường gặp tại Việt Nam và tình trạng tại Nhật Bản:

7. Cách Đóng Gói Thuốc Đúng Quy Định Khi Nhập Cảnh Nhật

Cách bạn đóng gói và mang theo thuốc cũng ảnh hưởng rất lớn đến quá trình kiểm tra hải quan. Dưới đây là những quy tắc nên tuân thủ:

• Giữ nguyên bao bì gốc: Không tháo thuốc ra khỏi hộp/vỉ gốc. Bao bì phải còn nhãn hiệu, tên thuốc, thành phần, liều dùng rõ ràng.
• Mang đơn thuốc của bác sĩ: Đơn thuốc gốc (có thể kèm bản dịch tiếng Anh/Nhật) chứng minh bạn cần thuốc vì lý do y tế.
• Chuẩn bị bản dịch tiếng Anh: Nếu nhãn thuốc chỉ có tiếng Việt, nên chuẩn bị danh sách thành phần bằng tiếng Anh để hải quan có thể tra cứu.
• Để riêng trong hành lý xách tay: Mang thuốc trong túi xách tay để xuất trình nhanh khi cần, không để lẫn vào hành lý ký gửi.
• Khai báo trung thực: Khi điền tờ khai hải quan, khai báo trung thực nếu có mang thuốc theo. Hải quan Nhật rất trân trọng sự thành thật và sẽ xử lý nhẹ hơn nhiều so với khi phát hiện giấu giếm.
• Không chia nhỏ vào nhiều túi: Đừng chia thuốc vào nhiều túi nhỏ không nhãn mác – điều này trông rất đáng ngờ với hải quan.

8. Hậu Quả Vi Phạm Quy Định Mang Thuốc Vào Nhật

Nhật Bản áp dụng hình phạt rất nghiêm khắc đối với hành vi mang thuốc cấm hoặc kiểm soát vào lãnh thổ. Mức xử lý phụ thuộc vào loại thuốc và số lượng:

Đặc biệt đối với người đang đi làm hoặc học tập tại Nhật, một vi phạm về thuốc có thể dẫn đến mất visa, bị trục xuất và không thể quay lại Nhật trong nhiều năm. Hãy đối xử với quy định này nghiêm túc như luật pháp Nhật Bản – vì đó chính xác là điều nó đang là.

Để tham khảo thêm về các quy định pháp luật tại Nhật mà người Việt cần biết, hãy đọc bài Một số việc vi phạm pháp luật ở Nhật Bản mà người Việt hay mắc phải.